Een dosis diplomatieke rebellie onder ambtenaren doet overheid goed

intrapreneurschap
Ambtenaren kunnen een cruciale rol spelen met het oog op innovatie. De kracht van intern ondernemerschap of intrapreneurschap valt immers niet te onderschatten. Maar hoe zet je nu je organisatie van onderuit in beweging? Met de nodige diplomatieke rebellie, zo blijkt. Tijdens een recente inspiratiesessie ging Network Innovation dieper in op dit thema en er kwamen interessante invalshoeken naar boven.

Dat start-ups de overheid de weg tonen naar innovatie staat buiten kijf, maar het is zeker niet de enige weg die de overheid kan bewandelen om met snelheid naar vernieuwing toe te werken. Ook een bottom-up-aanpak, waarbij de ambtenaar centraal staat, werpt zijn vruchten af. We hebben het hier over de kracht van intern ondernemerschap of intrapreneurschap. 

Geen betere plek dan Network Innovation, het netwerk van innovatieve ambtenaren binnen de federale overheid, om dit topic onder de loep te nemen. Recent vond dan ook een inspiratiesessie plaats die hieraan was gewijd. Kon je er niet bij zijn? Dankzij onderstaande samenvatting ben je helemaal mee en kan je (verder) als intrapreneur aan de slag!

De dromers die doen

Het is belangrijk om duidelijk te zijn in wat we onder intrapreneurschap verstaan. Het is zeker geen nieuw begrip, integendeel. De definitie van Pinchot uit 1985 staat nog steeds als een paal boven water en vat het mooi samen:

“Intrapreneurs are ‘dreamers who do’: those who take hands-on responsibility for creation of innovation of any kind within organizations; they may be the creators or inventors but are always the dreamers who figure out how to turn an idea in a profit-able reality.”

Meer recente definities voegen er nog enkele andere kenmerken aan toe. Intern ondernemend gedrag is bottom-up, gericht op opportuniteiten en samenwerking, gaat verder dan het werkkader, is proactief en risico-preferent. Een hele mond vol, maar hebben we het over ‘de dromers die doen’, dan weet je wat het juist omvat.

Intern ondernemen: niet altijd vanzelfsprekend

Aan interne ondernemers geen gebrek in Network Innovation. Ambtenaren deelden tijdens de inspiratiesessie hun succesverhalen, hun obstakels en frustraties als het gaat over intern ondernemen in een overheidsorganisatie. 

Vanuit deze verhalen en het wetenschappelijk onderzoek waar Paul Preenen - senior researcher bij TNO - al jaren mee bezig is, blijkt dat autonomie en vertrouwen cruciale factoren zijn opdat intern ondernemerschap tot succesvolle innovaties kan leiden. Hiërarchie, interne weerstand en de limieten van het werkkader zijn dan weer boosdoeners die ondernemerschap in de kiem smoren en die demotivatie en het vertrek van ambtenaren in de hand werken. 

In sterk hiërarchische organisaties wordt intern ondernemerschap vooral gezien als een vorm van rebellie. En dan kan je je afvragen: hou je de initiatieven die vanuit ondernemerschap voortvloeien best zo lang mogelijk onder de radar tot ze hun werkelijke waarde tonen of breng je je organisatie toch maar best meteen op de hoogte?

Dat je hoe dan ook moet bereid zijn om stevige hindernissen te nemen, weet je best voor je eraan begint. En als je dan nog eens als een echte hordeloper met de juiste techniek aan de start komt, dan verhoog je je kansen op succes.

Mindset van rebel, skills van diplomaat

Niemand beter dan David Gram, voormalig hoofd van Lego Ventures, om ons meer te vertellen over de techniek van de diplomatieke rebel die zijn organisatie toepast in zijn ondernemingen met het oog op meer innovatie. Hij vat het samen in vijf principes:

1. Accepteer weerstand

“Er zal altijd weerstand zijn”, zegt Gram, “dat is de menselijke natuur”. Als je dat begrijpt, zal je minder snel opbranden.

2. Begrijp de regels die je breekt en waarom ze er waren

Waarom is het bedrijf gebouwd zoals het is? Waarom gedragen mensen zich zoals ze doen? Wat zijn de regels, en waarom zijn ze er? Je taak als intrapreneur is niet om de bestaande organisatie te ontwrichten, ze is om deze te verbeteren. Door te begrijpen waarom de huidige regels er zijn, ben je beter in staat te beoordelen hoe je ze kunt veranderen en verbeteren op een manier die de missie van het bedrijf niet ondermijnt.

3. Vorm een clan

Intrapreneurs mogen niet worden verward met introverte mensen. Ze kunnen wel introvert zijn. Maar een van de sleutels tot succesvolle verandering is volgens Gram het opbouwen van een clan, een groep gelijkgestemde individuen. Hij legt uit dat “dit minder gaat over het project en meer over het maken van een beweging”. Vind anderen binnen de organisatie die vaardigheden en attitudes hebben die nodig zijn om het project te voltooien.

4. Schrijf liefdesbrieven, letterlijk

Gram legt uit dat ondernemers de neiging hebben om - op een goede manier - een beetje arrogant te zijn. Hun werk is indrukwekkend, maar intrapreneurs moeten niet vergeten om nederig en vriendelijk te zijn en nederigheid te cultiveren. Afgezien van het feit dat ze over de middelen van een groot bedrijf beschikken, bevinden intrapreneurs zich in dezelfde positie als de ondernemers, zegt Gram; ze bouwen op vanaf nul. En om dat te doen, moeten ze mensen aan boord krijgen. Hij stelt voor om liefdesbrieven te schrijven: "Ga naar die mensen toe en vraag ze om je te helpen, wetende dat je op de schouder van reuzen staat om in de toekomst te kijken."

5. Laat anderen schitteren

Net als weerstand, zit het in de menselijke natuur om successen voor jezelf te willen houden, wat betekent dat we de eer opstrijken voor onze overwinningen. En dit is iets wat je zeker moet doen! Maar het is wel belangrijk om anderen de eer te geven die hen toekomt. Gram zegt dat dit - naar zijn ervaring - het moreel en het enthousiasme verhoogt. “Herinneren wie geholpen heeft en hen huldigen is een krachtig signaal wanneer je gedrag probeert te veranderen.”

Meer info

Heb je na het lezen van dit artikel nog honger naar meer? Bekijk dan hier de opname van de inspiratiesessie over intrapreneurschap of wissel op 14 of 16 december tijdens een lunchmoment met andere ambtenaren ideeën uit over intern ondernemen in je organisatie. Samen kijken we wat in jouw impactzone ligt. Een twintigtal ambtenaren tekenen present! Jij ook? Mail dan naar nido@bosa.fgov.be.

Wil je op de hoogte blijven van alles wat met innovatie te maken heeft binnen de federale overheid? Sluit je dan zeker aan bij de gesloten LinkedIn-groep van Network Innovation, waar innovatieve ambtenaren elkaar inspireren.

Met de steun van Nido

Network Innovation is een initiatief van Nido, het innovatielab van de FOD BOSA. Meer info over Nido vind je op www.nidolab.be